Jak poprawnie prowadzić własny DZIENNIK ŻYWIENIA
5 marca 2017
Często proszę Pacjentów o prowadzenie Dziennika Żywienia. Na podstawie informacji w nim zebranych możemy podjąć wspólną próbę określenia, które produkty powinny być czasowo lub na stałe wyeliminowane z żywienia, a które mogą pozostać, gdyż są dobrze tolerowane. Jak powinien wyglądać dziennik żywienia? Czemu służą informacje w nim zbierane? Zapraszam do artykułu.
Dziennik Żywienia to zeszyt, w którym pacjent lub jego opiekun notuje informacje dotyczące codziennego sposobu odżywiania. Dziennik powinien zawierać informacje dotyczące godziny przyjmowania posiłków, napojów, a także leków. Umożliwi to późniejszą ocenę nietolerancji pokarmowych, produktów drażniących i składników wywołujących reakcje niepożądane. Pomoże też określić ryzyko ewentualnych interakcji na linii lek – składnik diety. Posiłki powinny być dokładnie opisane łącznie ze składnikami, z których zostały przygotowane. W dzienniku należy również zapisywać informacje dotyczące ogólnego samopoczucia, występowania wymiotów, nudności, biegunek, towarzyszącego bólu, jego rodzaju i umiejscowienia.
Na podstawie takich zapisków dietetyk będzie mógł stworzyć listę produktów bezpiecznych, nie podrażniających i łagodzących niepożądane efekty uboczne stosowanych terapii.
Przykładowy dzień z Dziennika Żywienia osoby cierpiącej na przewlekłe biegunki (przed modyfikacją sposobu żywienia):
7:00 POBUDKA
Napoje: napar z lipy, szklanka
Leki: -
Samopoczucie po posiłku: dobre, brak dolegliwości bólowych, brak biegunki
8:00 I ŚNIADANIE
Ryż z duszonym jabłkiem:
biały ryż ugotowany na wodzie, 1 szkl
jabłko duszone, 1 szt
Napoje: woda wysokozmineralizowana, 1 szklanka
Leki: przeciwbiegunkowe, suplement potasu
Samopoczucie po posiłku: dobre, brak dolegliwości bólowych, brak biegunki
11:00 II ŚNIADANIE
Koktajl z buraka:
surowy burak, 1 szt
ananas, ½ szt
banan, ½ szt
natka pietruszki, garść
sok z jednego grejpfruta
Napoje: -
Leki: -
Samopoczucie po posiłku: silny ból brzucha, uczucie rozsadzania, wzdęcia, nudności, biegunka.
13:00 OBIAD
Razowa pasta z pesto z rukoli:
makaron pszenny pełnoziarnisty, 100g
rukola, garść
czosnek, 1 ząbek
orzechy brazylijskie, 5 szt
sok z ½ cytryny
szczypta soli morskiej
Napoje: Woda wysokozmineralizowana, 1 szklanka
Leki: przeciwbiegunkowe
Samopoczucie po posiłku: uczucie rozsadzania, wzdęcia, biegunka.
16:00 PRZEKĄSKA
pestki dyni, garść
Napoje: Woda wysokozmineralizowana, 1 szklanka; kawa czarna, 1 szklanka
Leki: -
Samopoczucie po posiłku: uczucie rozsadzania, wzdęcia, ostra biegunka.
19:00 KOLACJA
Kanapka z hummusem i warzywami:
Chleb żytni na zakwasie (pełnoziarnisty), 2 kromki
Ciecierzyca, ½ szklanki
Pasta Tahin, 1 łyżka
Sok z ½ cytryny
Kumin, szczypta
Sałata rzymska, 4 liście
Pomidor, 1 szt
Papryka czerwona, 1 szt
Rukola, garść
Napoje: Woda wysokozmineralizowana, 1 szklanka
Leki: Zestaw elektrolitów
Samopoczucie po posiłku: Silny ból brzucha, biegunka.
22:00 SEN
Na podstawie jednodniowego jadłospisu trudno byłoby wysnuć wnioski dotyczące konkretnych produktów, które działają podrażniająco i które powinny zostać wykluczone z diety. Dlatego dziennik powinien być prowadzony przez dłuższy czas. Jednak nawet na podstawie opisu jednego dnia specjalizujący się w żywieniu chorych onkologicznych dietetyk będzie mógł wskazać podstawowe błędy popełniane przy komponowaniu posiłków. W przypadku wyżej przedstawionego jadłospisu jest to zbyt duża ilość błonnika, obecność produktów pełnoziarnistych, surowych warzyw i owoców. Choć na pierwszy rzut oka jadłospis prezentuje się dobrze, niestety nie jest odpowiedni dla osoby cierpiącej na przewlekłe biegunki, gdyż tylko przyspiesza pasaż jelitowy i prowokuje częstsze wypróżnienia. Obecność pestek, orzechów i ziaren nie przyniesie oczekiwanych korzyści, gdyż produkty te zwyczajnie nie zostaną przyswojone. Do tego popijanie leków koktajlem warzywno-owocowym mającym w składzie sok z grejpfruta może dodatkowo zaburzać metabolizm ich działania. Nawet jeśli jest to sok przygotowany z ekologicznych owoców i wyciskany wolnoobrotową wyciskarką.
Wychwycenie błędów żywieniowych prowadzących do zaostrzenia dolegliwości, na które pacjent jest narażony w wyniku leczenia onkologicznego, nie jest łatwe. Dolegliwości pojawiające się po zjedzeniu źle skomponowanego posiłku lub podrażniającego produktu mogą być dokuczliwe nie tylko tuż po spożyciu, ale dłuższy czas po zakończeniu jedzenia. W takiej sytuacji trudno jest określić czy ból, biegunkę czy wymioty spowodował składnik obiadu, czy może produkt, który pojawił się wcześniej, np. na śniadanie. Jednak skrupulatne zapisywanie spożywanych produktów pomaga połączyć je z dolegliwościami bólowymi i innymi efektami ubocznymi terapii i stworzyć optymalny plan żywienia dla osoby z dolegliwościami wynikającymi z terapii onkologicznej.
ŹRÓDŁO:
1. Praktyka własna
_____________________
Jeśli artykuł nie odpowiedział na wszystkie Twoje pytania i potrzebujesz indywidualnej porady z zakresu żywienia podczas terapii onkologicznej, bądź jesteś po zakończeniu leczenia i potrzebujesz indywidualnego wsparcia z zakresu żywienia profilaktycznego, umów się na wizytę. Pracuję zarówno z osobami zmagającymi się ze skutkami ubocznymi terapii onkologicznych jak i osobami zdrowymi, które w ramach profilaktyki chcą skupić się na odżywieniu organizmu, wzmocnieniu układu odpornościowego i wyeliminowaniu czynników mogących prowadzić do ponownego wystąpienia nowotworu.