W roku 2017 Światowy Fundusz Badań nad Rakiem oraz Amerykański Instytut Badań nad Rakiem zaktualizowały dostępną wiedzę dotyczącą czynników ryzyka wystąpienia raka piersi po menopauzie. Wśród tych, których znaczenie zostało już dobrze udowodnione, wymienione zostało spożycie napojów alkoholowych, nadmierne otłuszczenie ciała, przyrost masy ciała w dorosłości oraz wysoki wzrost. Do czynników prawdopodobnie zmniejszających ryzyko zaliczono aktywność fizyczną, masę ciała we wczesnej dorosłości i karmienie piersią.

Zależności pomiędzy spożyciem napojów alkoholowych a nasileniem ryzyka wystąpienia raka piersi są złożone. Zwyczaje żywieniowe osób sięgających po alkohol mogą różnić się od zwyczajów osób od alkoholu stroniących. U osób sięgających po mocne alkohole zauważono niewystarczające spożycie niektórych składników odżywczych, co może prowadzić do większej podatności na nowotworzenie. Obserwuje się, że pijący znaczne ilości alkoholu często spożywają zbyt mało żywności zawierającej foliany, które odgrywają istotną rolę w metylacji DNA i syntezie nukleotydów. Zbyt mała dostępność folianów skutkuje większą podatnością DNA na mutacje, co może prowadzić́ do powstania nowotworu. Prospektywne badania kohortowe wykazują, że niska podaż folianów jest związana z większym ryzykiem wystąpienia raka piersi [2]. Dodatkowo, spożycie alkoholu może niekorzystnie wpływać na metabolizm karotenoidów i retinoidów, zwiększając tym samym podatność na kancerogenezę [3]. Alkohol może również oddziaływać na metabolizm tłuszczów, w tym na produkcję prostaglandyn, peroksydację lipidów i generację wolnych rodników. Jego spożycie zwiększa wnikanie czynników rakotwórczych do komórek. Alkohol metabolizowany jest głównie w wątrobie, ale także w tkankach piersi. Kancerogen, którym jest reaktywny metabolit alkoholu - aldehyd octowy, może uszkadzać́ materiał genetyczny komórek (DNA) i zaburzać́ mechanizmy jego naprawy [4]. Część badań wskazuje na związek spożycia alkoholu ze wzrostem stężenia estrogenu krążącego we krwi, co również może promować proces kancerogenezy i powstawanie raka piersi [5]. Ryzyko wystąpienia raka pod wpływem spożycia alkoholu mogą dodatkowo zwiększać czynniki genetyczne, których osoby pijące alkohol nie są świadome. Dotyczyć to może upośledzonego metabolizmu folianów, metioniny lub mechanizmu naprawy DNA [6].

Kolejnym czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowania na raka piersi jest ponadnormatywna masa tkanki tłuszczowej. Może ona wpływać na stężenie w surowicy wielu hormonów, takich jak insulina, estrogeny, adipokiny i insulinopodobny czynnik wzrostu 1 (IGF-1), tworząc tym samym środowisko sprzyjające kancerogenezie w gruczole piersiowym [7]. Badania prowadzone na przestrzeni ostatnich lat wykazały, że otyłość związana jest z utrzymywaniem się przewlekłego stanu zapalnego. Tkanka tłuszczowa osoby otyłej może być źródłem prozapalnych cytokin sprawiając, że we krwi osób otyłych obserwuje się podwyższone stężenie czynnika martwicy nowotworów (TNF-alfa), interleukiny 6 (IL-6) i białka C-reaktywnego (CRP). Ponadto obserwowany u osób z nadmierną masą tkanki tłuszczowej podwyższony poziom leptyny wydaje się mieć również działanie prozapalne [8]. Podwyższone stężenia leptyny oraz IGF-1, oddziaływując wraz z estrogenem na nabłonek gruczołu piersiowego przyczyniają się do powstawania komórek rakowych [9]. Wszystkie opisane mechanizmy skutkują dodatnim związkiem pomiędzy otyłością a rakiem piersi. W badaniu przeprowadzonym przez Montazeri i wsp. wykazano nawet 3-krotne zwiększenie ryzyka wystąpienia raka piersi u kobiet po menopauzie ze stwierdzoną otyłością [10].

W sprzeczności z tym stoi obserwacja, że nadmierna masa ciała we wczesnej dorosłości jest odwrotnie związana z ryzykiem wystąpienia raka piersi po menopauzie [11]. Mechanizm tego zjawiska nie został wyjaśniony. Jednak przyrost masy ciała i utrzymywanie się otłuszczenia ciała w dorosłości nasila ryzyko zachorowania w kolejnych latach życia [11].

Dobrze udowodnionym czynnikiem zwiększającym ryzyko zachorowania na raka piersi jest osiągany w dorosłości wzrost. Różne tkanki, także tkanki gruczołów piersiowych, osób cechujących się wysokim wzrostem eksponowane są na wyższe stężenia insuliny, przysadkowego hormonu wzrostu i IGF niż tkanki osób o niskim wzroście, co może sprzyjać nowotworzeniu [11].

Regularna aktywność fizyczna zaliczana jest do czynników o prawdopodobnym działaniu zmniejszającym ryzyko zachorowania na raka piersi u kobiet po menopauzie. Mechanizmów ochronnego działania aktywności fizycznej na wystąpienie raka piersi jest kilka. Podstawowym wydaje się zapobieganie przyrostowi masy tkanki tłuszczowej co ułatwia utrzymanie prawidłowej masy ciała i zmniejsza ryzyko otyłości. Ponadto aktywność fizyczna moduluje poziom estrogenów i ogranicza czas kontaktu endogennych steroidów z tkankami gruczołu piersiowego [12]. Regularne uprawianie sportu przyczynia się do obniżenia poziomu insuliny, IGF-1 oraz regulacji aktywności niektórych enzymów hamujących procesy wolnorodnikowe. Dodatkowo aktywność fizyczna zmniejsza ogólnoustrojowy stan zapalny [13].