Na początku warto odróżnić koktajle od soków. Koktajle (inaczej smoothies) przygotowywane są na bazie całych owoców lub warzyw. Do ich przygotowania potrzebny jest blender, który z dodatkiem odrobiny wody lub innego płynu pomoże zmiksować owocowo-warzywny miąższ na gładki płyn. Przewagą takich napojów jest zawartość cennego błonnika i wszystkich składników odżywczych zawartych w pulpie. Owocowo - warzywne koktajle można urozmaicać o dodatkowe składniki odżywcze dodając do nich orzechy, pestki i nasiona. Jeden orzech brazylijski dodany do koktajlu pokrywa dzienne zapotrzebowanie na selen. Łyżka nasion siemienia lnianego wzbogaca napój o cenne kwasy omega-3, garść szałwii hiszpańskiej (nasiona chia) podnosi poziom wapnia. Chcąc uzyskać wyższą kaloryczność koktajlu wystarczy dodać do niego ugotowaną kaszę jaglaną, która nie dość, że po zmiksowaniu zapewni mu kremowość, to wzbogaci napój o wiele witamin z grupy B i zadziała zasadotwórczo. Osobom walczącym z niedożywieniem doradzam dodawanie dobrej jakości maseł orzechowych, pasty Tahin i suszonych owoców.

Sok to wytłoczyny z owocu lub warzywa. Nie zawiera błonnika, a część witamin pozostaje na sicie urządzenia razem z resztkami, które są usuwane. Niestety wiele reklam wciąż promuje szklankę soku jako odpowiednik jednej z pięciu porcji warzyw i owoców podczas, gdy jest to poniekąd sprytna manipulacja bazująca na niewiedzy konsumenta. A gdyby zamiast sokowirówki zainwestować w wolnoobrotową wyciskarkę, czy to podniosłoby jakość wyciskanego soku? W przeciwieństwie do sokowirówki wyciskarka nie działa poprzez przecinanie i rozdrabnianie włókien, tylko przy użyciu nacisku wywieranego na owoc lub warzywo. Trudno zakwestionować jej przewagę nad sokowirówką, jednak niezależnie od urządzenia pod kątem odżywczym wyciskany sok nigdy nie będzie mógł równać się z koktajlem pozyskanym z całych owoców i warzyw. Koktajl, w zależności od użytych składników, może stanowić pełnowartościowy posiłek. Sok to wysokofruktozowy płyn, którego szklanka często ma podobną liczbę kilokalorii co napój typu cola, choć oczywiście jest lepszym rozwiązaniem niż gazowany, słodzony napój. Wyniki badań wskazują, że koktajle przygotowywane na bazie całych owoców i warzyw mają silniejsze działanie przeciwutleniające i zawierają większe ilości związków fenolowych niż soki, które zostały wyciśnięte. Jednak stężenie kwasu askorbinowego w sokach często jest wyższe niż w koktajlach, co wynika z ilości owoców użytych do ich przygotowania. Koktajl dla dwóch osób to średnio 2-3 średniej wielkości owoce. Aby uzyskać dwie szklanki soku, potrzeba 2-3 razy więcej składników.

Czy wobec tego należy bezwzględnie unikać picia soków? Zdecydowanie nie. Przede wszystkim niech to będą soki świeżo wyciskane, nie z kartonu, nawet jeśli producent zapewnia, że sok jest świeżo tłoczony. Wyciskane soki to dobry pomysł na detoks dla osób zdrowych. Soki są lekkostrawne, pomagają w oczyszczaniu jelit i dostarczają kilokalorii niezbędnych do funkcjonowania w trakcie procesu oczyszczania organizmu. Świeżo wyciskane soki to również dobre rozwiązanie dla osób uprawiających sport. Pomagają uzupełnić składniki mineralne, nawodnić organizm i dodać energii podczas treningu. Pacjenci wyniszczeni i osoby z obniżonym łaknieniem mogą traktować je jako dodatkowe źródła energii. Nie należy jednak przesadzać z ich ilością, aby nie wywołać biegunek i mdłości. W przypadku pacjentów onkologicznych należy ostrożnie podchodzić do soków na bazie surowego buraka, gdyż może on wywoływać dolegliwości żołądkowo - jelitowe i podrażniać do wymiotów. Znam przypadki wielu pacjentów, którzy zgłaszali się do mnie z rozstrojem żołądka, biegunką bądź wymiotami występującymi na skutek wypicia znacznych ilości soków owocowo - warzywnych.