OWRZODZENIA i NADŻERKI błony śluzowej żołądka
27 stycznia 2018
Leczenie onkologiczne niesie za sobą ryzyko wystąpienia wielu działań niepożądanych tj. nudności, wymioty, brak łaknienia. Niektóre terapie mogą również skutkować owrzodzeniami i nadżerkami błony śluzowej żołądka. W przypadku ich wystąpienia należy niezwłocznie wdrożyć odpowiedni sposób żywienia. Niezbędna będzie do tego bezpośrednia współpraca z dietetykiem onkologicznym, który pomoże wyeliminować z jadłospisu produkty podrażniające i włączy żywność łagodzącą dolegliwości. Zabiegi te mają na celu nie tylko poprawę samopoczucia pacjenta, ale także ograniczenia ryzyka wystąpienia groźnej w skutkach utraty masy ciała.
CO NALEŻY WYKLUCZYĆ Z DIETY
Dieta dla osób z owrzodzeniami i nadżerkami błony śluzowej żołądka powinna być uboga w błonnik pokarmowy. Przede wszystkim oznacza to ograniczenie lub eliminację (z zależności od zaawansowania dolegliwości) produktów pełnoziarnistych tj. razowe pieczywo i makarony, brązowy ryż, grube kasze. Wykluczyć należy żywność pobudzającą czynność wydalniczą żołądka czyli: produkty wędzone, mocno solone, marynowane. Należy wystrzegać się potraw o ostrym smaku, żywności smażonej i mocno przypieczonej (z brązową skórką). Niewskazane są gęste, tłuste buliony i ciężkostrawne wywary z grzybów. Pacjenci powinni wykluczyć kawę, mocną herbatę, świeżo wyciskane soki warzywno-owocowe, napoje gazowane (w tym gazowaną wodę). Niezależnie od intensywności dolegliwości w trakcie leczenia obowiązuje bezwzględny zakaz spożycia alkoholu. Osoby cierpiące na owrzodzenia i nadżerki błony śluzowej żołądka nie powinny doprawiać potraw pieprzem (zarówno czarnym jak i cayenne), ostrą musztardą, chrzanem, octem i ostrą papryką. Niewskazane są również surowe warzywa oraz warzywa kapustne i cebulowe. Z jadłospisu należy bezwzględnie wykluczyć tłuste mięsa (wieprzowina, baranina, gęś, kaczka, dziczyzna), a także tłuste ryby (halibut, łosoś, ryba maślana, węgorz).
CO WŁĄCZYĆ DO JADŁOSPISU
Obostrzeń jest bardzo wiele, dlatego pacjenci z podrażnioną błoną śluzową żołądka powinni skonsultować swoją dietę ze specjalistą. Podstawowa zasada, którą powinni się kierować to odżywianie zgodne z zasadami diety łatwo strawnej z ograniczeniem substancji pobudzających wydzielanie soku żołądkowego. Dieta powinna przede wszystkim oszczędzać przewód pokarmowy. Dodatkowym jej zadaniem jest zwiększanie wydajności trawienia i wchłaniania substancji odżywczych. Poza ograniczaniem wydzielania soku żołądkowego, rolą diety jest przeciwdziałanie drażnieniu mechanicznemu, chemicznemu i termicznemu błony śluzowej żołądka. Co to oznacza dla pacjentów? Unikanie żywności zbyt zimnej lub zbyt gorącej. Posiłki powinny mieć temperaturę pokojową lub lekko ciepłą. Porcje powinny być niewielkie objętościowo i spożywane co 2-3 godziny. Sięganie po niektóre rośliny strączkowe jest możliwe, ale jedynie po konsultacji z dietetykiem, gdyż ta grupa żywności wymaga odpowiedniego przygotowania, namoczenia i ugotowania do miękkości z przyprawami zmniejszającymi ryzyko wystąpienia niestrawności.
SPOSÓB PRZYGOTOWANIA
Przygotowanie żywności dla osób z owrzodzeniami i nadżerkami błony śluzowej żołądka ma bardzo duże znaczenie. Żywność powinna być gotowana na parze (ewentualnie w wodzie), może też być duszona. Świeże soki warzywne i owocowe należy rozcieńczać niegazowaną wodą. Do diety należy włączyć dojrzałe owoce, które wcześniej powinny być obrane ze skórki i pozbawione pestek. Warto zwrócić uwagę, aby owoce nie były zbyt kwaśne, gdyż może to prowadzić do podrażnień. Do diety można włączyć delikatne przyprawy takie jak laska wanilii, cynamon i zioła. Kojąco będą działać napary ziołowe o działaniu ściągającym i przeciwzapalnym takie jak szałwia czy kora dębu. W diecie nie powinno zabraknąć siemienia lnianego, które działa osłaniająco. Pacjenci z problemami w obrębie błony śluzowej żołądka często wymagają przyjmowania suplementów witamin z grupy B oraz witaminy C. Nie wolno jednak robić tego na własną rękę lub nawet po konsultacji z farmaceutą. Włączenie suplementacji powinno nastąpić po przeanalizowaniu wyników badań i ocenie niedoborów przez dietetyka prowadzącego lub lekarza onkologa.
Zalecenia żywieniowe dla pacjentów z owrzodzeniami i nadżerkami błony śluzowej opierają się na zasadach diety łatwo strawnej. Głównym celem jest nieobciążanie przewodu pokarmowego oraz ochrona podrażnionej błony śluzowej żołądka. Przestrzeganie zaleceń żywieniowych ułatwi przejście przez męczący proces leczenia i uniknięcie wystąpienia niedoborów żywieniowych.
ŹRÓDŁA:
1. Jarosz J., Chmielarczyk W.: Problemy z odżywianiem w chorobie nowotworowej. Praktyczne wskazówki w utrzymaniu możliwie najlepszego odżywiania u chorych na nowotwory. Medipress Onkologia, 2006, 1-38.
2. Szawłowski A.W., Talarek M.: Zaburzenia odżywiania i zasady terapii żywieniowej u chorych na nowotwory. Jeziorski A., Szawłowski A.W., Topwik E. (Red.): Chirurgia Onkologiczna, Tom I. Wydawnictwo Lekarskie Pzwl, Warszawa, 2009, 157-184.
3. Wieczorek-Chełmińska Z.: Żywienie w chorobach nowotworowych. Wydawnictwo Lekarskie Pzwl, Warszawa, 2007.
_____________________
Jeśli artykuł nie odpowiedział na wszystkie Twoje pytania i potrzebujesz indywidualnej porady z zakresu żywienia podczas terapii onkologicznej, bądź jesteś po zakończeniu leczenia i potrzebujesz indywidualnego wsparcia z zakresu żywienia profilaktycznego, umów się na wizytę. Pracuję zarówno z osobami zmagającymi się ze skutkami ubocznymi terapii onkologicznych jak i osobami zdrowymi, które w ramach profilaktyki chcą skupić się na odżywieniu organizmu, wzmocnieniu układu odpornościowego i wyeliminowaniu czynników mogących prowadzić do ponownego wystąpienia nowotworu.