W codziennej pracy mam stały kontakt z pacjentami onkologicznymi. Najczęściej trafiają do mnie osoby po zakończeniu leczenia, po chemioterapii, radioterapii i zabiegach operacyjnych. Z bólem wspominają skutki uboczne terapii, którym byli poddawani. Z wizytą u dietetyka onkologicznego czekali do chwili, aż dolegliwości wynikające z leczenia ustąpią, układ pokarmowy zacznie prawidłowo funkcjonować i będą mogli jeść tak jak przed chorobą. Brak świadomości, że opieka i wsparcie żywieniowe wdrożone jeszcze przed rozpoczęciem leczenia mogą łagodzić skutki uboczne terapii sprawia, że spotykamy się dopiero na ostatnim etapie leczenia. To duży błąd. Wdrożenie odpowiedniego żywienia jest tym skuteczniejsze, im szybciej nastąpi. Podobnie jak z wykryciem choroby nowotworowej. Im szybciej zostanie postawiona diagnoza i wdrożone leczenie, tym większe są szanse na powrót do zdrowia.

Pacjenci, których spotykam na samym początku procesu leczenia, to osoby z rozpoznaną chorobą i wyznaczonym planem leczenia. Osoby te chcą przygotować się na nadchodzące leczenie i skutki uboczne terapii. Na tym etapie często słyszę pytania o rozpisanie spersonalizowanego planu żywienia na każdy dzień tygodnia. Nie zawsze jednak się na to zgadzam, gdyż w czasie leczenia może to nie mieć większego sensu. Przyczyna jest prosta. Leczeniu onkologicznemu jakim jest chemioterapia, radioterapia, czy zabiegi operacyjne towarzyszy wiele objawów niepożądanych. Chorzy cierpią na nudności, wymioty, brak apetytu, biegunki, problemy z przełykaniem czy metaliczny posmak w ustach. W tej sytuacji rozpisywanie planu żywieniowego byłoby sporym nadużyciem, gdyż utrzymanie konkretnego schematu żywienia na etapie intensywnego leczenia może być niezwykle ciężkie. Jest to możliwe jedynie w sytuacjach, gdy terapia trwa już jakiś czas, pacjet dobrze znosi leczenie, a reakcje organizmu na podawane leki można przewidzieć. Tylko wtedy plan żywienia dostosowany do konkretnej osoby może spełnić swoją rolę i okazać się pomocny.

Nie ulega wątpliwości, że prawidłowe żywienie jest niezmiernie ważne na każdym etapie choroby, również na początku, gdy leczenie jeszcze nie zostało włączone. Jest to związane z zapewnieniem odpowiedniego stanu odżywienia i przygotowaniem do planowanej terapii, ale nie tylko. W wyniku stresu, ciągłego poddawania badaniom i towarzyszącego bólu pacjenci często jeszcze przed rozpoczęciem leczenia zaczynają chudnąć. Nie rzadko bagatelizują to zjawisko, a czasem spadek masy ciała przyjmują wręcz jako pozytyw i "jedyny pożytek z raka". Niestety utrata masy ciała często prowadzi do niedożywienia, które może być bardzo groźne w skutkach. Ubytek masy ciała dotyka około 80% pacjentów onkologicznych i może negatywnie rzutować na przebieg leczenia. Pacjenci onkologiczni powinni być świadomi tego, że żywienie stanowi nieodłączną część procesu leczenia, co oznacza, że spożywanie posiłków jest niezbędne nawet, gdy chory nie odczuwa głodu. Mity o skuteczności głodzenia raka już dawno są nieaktualne, a wręcz uznaje się je za niebezpieczne. Każdy większy spadek masy ciała może być groźny i powinien być zgłaszany dietetykowi, który będzie mógł mu przeciwdziałać. Chorzy, u których zdiagnozowano niedożywienie, powinni bezwzględnie zostać objęci opieką żywieniową jeszcze przed zabiegami. Jeśli prawidłowo zbilansowaną dietą nie uda się wyrównać stanu pacjenta, włączyć należy wysokokaloryczne preparaty medyczne. Jest to niezwykle istotne, gdyż stan odżywienia jest jednym z czynników determinujących metodę leczenia. Przy złym stanie odżywienia nie można wdrożyć leczenia operacyjnego lub poddać chorego chemioterapii. A jeśli leczenie się już rozpoczęło, to zły stan odżywienia może bezpośrednio wpływać na wyniki chorego i dalsze rokowania.