Żywienie pacjentów z zapaleniami BŁONY ŚLUZOWEJ jamy ustnej
23 marca 2018
Pacjenci poddawani terapiom onkologicznym zmagają się z wieloma działaniami niepożądanymi. W przypadku wystąpienia zapalenia błony śluzowej jamy ustnej niezbędne jest zaplanowanie żywienia w sposób ograniczający dolegliwości i zapewnienie odpowiedniego zasobu składników odżywczych przeciwdziałających wystąpieniu niedożywienia.
Dolegliwości ze strony błony śluzowej jamy ustnej można niwelować unikając żywności mogącej tę błonę podrażniać: bardzo słonej, słodkiej, gorzkiej, ostrej i kwaśnej. Najbezpieczniej by smak spożywanych posiłków był łagodny. Dieta powinna ograniczać znaczne ilości błonnika pokarmowego, które mogą działać podrażniająco. Najlepszym źródłem błonnika będą w tym przypadku gotowane warzywa, dojrzałe owoce, jasne pieczywo lub typu graham (w zależności od intensywności dolegliwości), drobne kasze, biały makaron i oczyszczony ryż. Produkty przeciwskazane w zapaleniach błony śluzowej jamy ustnej to razowe pieczywo, pełnoziarniste makarony i grube kasze. Z żywienia powinno się wyeliminować żółte, pleśniowe i topione sery, tłuste gatunki mięs i ryb oraz warzywa kapustne, cebulowe i suche nasiona roślin strączkowych. Zalecane jest wykluczenie kwaśnych, niedojrzałych owoców oraz ograniczenie/wyeliminowanie (również w zależności od stanu pacjenta) surowych warzyw. Do listy produktów niewskazanych należy dodać kakao, czekoladę oraz bezwzględnie alkohol i ostre przyprawy. Posiłki mogą być ciepłe, ale nie gorące. Porcje nie powinny być zbyt duże, z uwagi na to pacjenci powinni jeść częściej.
W niektórych przypadkach zalecana dieta powinna mieć papkowatą, półpłynną lub nawet płynną konsystencję, co jest związane z zaawansowaniem występujących zmian zapalnych.
Dieta półpłynna
Pokarmy stałe powinno się rozcieńczać wodą, wywarem warzywnym lub sokiem. Zupy dobrze jest zmiksować na krem. Dla podniesienia wartości odżywczej można do nich dodawać i miksować z różnymi rodzajami warzyw, pieczywem lub tahiną. Owoce warto upiec i jeść przetarte lub rozcieńczone z płynem. Dobrze tolerowany jest biały ryż, drobne kasze i ziemniaki, które po ugotowaniu najlepiej jest zmiksować z wywarem warzywnym. Suche pieczywo może podrażniać, dlatego dobrze je namoczyć w wodzie, bulionie lub zupie.
Dieta papkowata/półpłynna wzmocniona
Jak nazwa wskazuje spożywana żywność powinna mieć konsystencję papki i nie wymagać gryzienia. W odróżnieniu do diety półpłynnej konsystencja może być gęstsza, więc posiłków nie trzeba nadmiernie rozcieńczać.
Dieta zalecana pacjentom z zapaleniami błony śluzowej jamy ustnej bazuje na wytycznych diety łatwo strawnej. Dostosowanie się do zaleceń pozwala na odciążenie przewodu pokarmowego i ochronę podrażnionej błony śluzowej. Pacjenci poddawani leczeniu onkologicznemu powinni bezwzględnie przestrzegać wytyczonej im diety, co ułatwi przejście przez wyczerpujące terapie onkologiczne, zmniejszy ryzyko niedożywienia, nieplanowego ubytku masy ciała i pozwoli wzmocnić układ odpornościowy.
ŹRÓDŁA:
1. Jarosz J., Chmielarczyk W.: Problemy z odżywianiem w chorobie nowotworowej. Praktyczne wskazówki w utrzymaniu możliwie najlepszego odżywiania u chorych na nowotwory. Medipress Onkologia, 2006, 1-38.
2. Szawłowski A.W., Talarek M.: Zaburzenia odżywiania i zasady terapii żywieniowej u chorych na nowotwory. Jeziorski A., Szawłowski A.W., Topwik E. (Red.): Chirurgia Onkologiczna, Tom I. Wydawnictwo Lekarskie Pzwl, Warszawa, 2009, 157-184.
3. Wieczorek-Chełmińska Z.: Żywienie w chorobach nowotworowych. Wydawnictwo Lekarskie Pzwl, Warszawa, 2007.
4. Praktyka własna.
_____________________
Jeśli artykuł nie odpowiedział na wszystkie Twoje pytania i potrzebujesz indywidualnej porady z zakresu żywienia podczas terapii onkologicznej, bądź jesteś po zakończeniu leczenia i potrzebujesz indywidualnego wsparcia z zakresu żywienia profilaktycznego, umów się na wizytę. Pracuję zarówno z osobami zmagającymi się ze skutkami ubocznymi terapii onkologicznych jak i osobami zdrowymi, które w ramach profilaktyki chcą skupić się na odżywieniu organizmu, wzmocnieniu układu odpornościowego i wyeliminowaniu czynników mogących prowadzić do ponownego wystąpienia nowotworu.